Những loại trái cây độc đáo trong mâm ngũ quả ngày Tết

Mâm ngũ quả tưởng chừng là thứ quen thuộc đến mức chẳng còn gì để nói thêm. Mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung, năm nào cũng vậy, ai cũng biết ý nghĩa “cầu vừa đủ xài” đã trở thành câu cửa miệng.

Nhưng nếu để ý kỹ hơn một chút, đi qua vài vùng miền khác nhau, bạn sẽ thấy mâm ngũ quả không hề đơn điệu như vẻ ngoài của nó. Có những loại trái cây khá độc đáo, ít xuất hiện trên mâm cỗ nhà phố nhưng lại rất phổ biến ở một vùng quê nào đó, mang theo cả một câu chuyện văn hóa riêng.

Cùng khám phá vài loại quả thú vị, ít được nhắc đến nhưng lại rất đáng để biết.

Phật thủ, loại quả không ăn được nhưng luôn có mặt

Nhìn hình dáng kỳ lạ giống bàn tay Phật đang chắp lại, quả phật thủ gần như không dùng để ăn, chỉ để chưng bày. Đây là loại trái cây được ưa chuộng đặc biệt ở miền Bắc, thường đặt ở vị trí trung tâm hoặc cao nhất trên mâm ngũ quả.

Người ta tin rằng phật thủ mang ý nghĩa che chở, phù hộ, giống như bàn tay Phật đang bảo vệ cho gia đình suốt cả năm. Một quả phật thủ đẹp, nhiều “ngón tay” xòe đều, càng được xem là may mắn hơn.

Điều thú vị là phật thủ có thể chưng được rất lâu, có khi cả tháng vẫn không hỏng, nên nhiều gia đình chọn mua từ khá sớm mà không lo hư trước Tết.

Quả sung, biểu tượng của sự sung túc qua cách chơi chữ

Không phải ngẫu nhiên mà quả sung xuất hiện gần như bắt buộc trong mâm ngũ quả miền Nam. Cái tên “sung” trùng với từ “sung túc”, nên chỉ cần vài chùm sung nhỏ, người ta đã gửi gắm được cả một lời cầu chúc đủ đầy cho năm mới.

Khác với nhiều loại quả khác cần chọn quả to, đẹp, sung thường được chọn theo cả chùm còn nguyên cuống lá, để giữ được cảm giác tươi mới, sum vầy đúng như ý nghĩa nó mang lại.

Dừa, không chỉ là “vừa” trong câu chơi chữ

Ở miền Nam, dừa được đọc chệch thành “vừa” để ghép vào câu “cầu vừa đủ xài”. Nhưng ít ai để ý, một số vùng miền Tây còn dùng chính vỏ dừa để tạo hình trang trí thêm cho mâm ngũ quả, chứ không chỉ đặt nguyên quả đơn thuần.

Có nơi còn khéo léo tách đôi quả dừa, tận dụng phần vỏ để cắm thêm hoa nhỏ, biến mâm ngũ quả thành một tác phẩm trang trí nhỏ xinh chứ không đơn thuần chỉ là sắp xếp trái cây.

Quả phật y (chanh yên), người anh em ít nổi tiếng của phật thủ

Nếu phật thủ hình bàn tay xòe rõ ràng, quả phật y (còn gọi là chanh yên hoặc chanh Phật thủ dạng khác) lại có hình dáng gần giống quả chanh lớn nhưng phần đầu hơi nhô ra như đang cố “vươn ngón”. Đây là loại quả ít gặp hơn phật thủ, thường chỉ xuất hiện ở một số vùng miền Trung, miền núi phía Bắc vào đúng dịp Tết.

Ý nghĩa của loại quả này khá giống phật thủ, cũng mang tính chất cầu bình an, nhưng vì độ hiếm nên với nhiều gia đình, có được một quả phật y để chưng Tết còn được xem là điều đặc biệt hơn cả.

Táo mèo, sắc đỏ của núi rừng Tây Bắc

Ở một số vùng miền núi phía Bắc, táo mèo (sơn tra) đôi khi được đưa vào mâm ngũ quả thay cho những loại trái cây miền xuôi quen thuộc. Vị chua chát đặc trưng, màu vàng ánh đỏ bắt mắt, táo mèo mang đến một nét rất riêng, khác hẳn hình ảnh mâm ngũ quả nhiều màu sắc rực rỡ thường thấy ở đồng bằng.

Đây cũng là minh chứng cho việc mâm ngũ quả không có một công thức cố định duy nhất, mà luôn được biến tấu theo đặc sản và văn hóa từng vùng miền.

Quả lê ki ma (trứng gà), sự lựa chọn của miền Bắc

Với màu vàng óng, hình dáng tròn trịa gần giống lòng đỏ trứng gà, quả lê ki ma (dân gian hay gọi là quả trứng gà) được nhiều gia đình miền Bắc chọn chưng Tết vì màu sắc rực rỡ, tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy.

So với chuối, bưởi hay quýt vốn quen thuộc hơn, lê ki ma vẫn còn khá lạ lẫm với nhiều người miền Nam, dù đây lại là loại quả không hiếm ở miền Bắc mỗi dịp cuối năm.

Sự đa dạng vùng miền, điều làm nên nét đẹp riêng của mâm ngũ quả

Nhìn lại, có thể thấy mâm ngũ quả chưa bao giờ là một công thức cứng nhắc bắt buộc phải giống nhau từ Bắc chí Nam. Miền Bắc coi trọng sự hài hòa ngũ hành qua màu sắc. Miền Nam thiên về ý nghĩa chơi chữ, cầu mong đủ đầy. Miền Trung lại có phần trung dung, kết hợp cả hai yếu tố tùy từng gia đình.

Chính sự khác biệt đó khiến mâm ngũ quả trở thành một trong những nét văn hóa thú vị nhất mỗi dịp Tết, không chỉ đơn thuần là vài loại trái cây bày biện cho đẹp mắt, mà còn là một câu chuyện nhỏ về vùng đất, con người nơi mỗi gia đình sinh sống.

Ý nghĩa hay hình thức, điều nào quan trọng hơn

Thực tế, phần lớn các gia đình ngày nay chọn trái cây chưng Tết theo sự tiện lợi và thẩm mỹ là chính, còn ý nghĩa phong thủy giống như một câu chuyện đẹp đi kèm, khiến mâm cỗ thêm phần trọn vẹn hơn là chỉ đơn thuần trưng bày cho có.

Dù chọn theo cách nào, có lẽ điều thực sự quan trọng nằm ở khoảnh khắc cả gia đình cùng nhau chọn mua, cùng nhau sắp xếp mâm ngũ quả, chứ không hẳn ở việc phải đúng năm loại quả, đúng ý nghĩa phong thủy tuyệt đối. Mâm cỗ chuẩn bị xong, biết đâu cả nhà lại muốn tranh thủ vài ngày Tết còn lại để xách vali đi đâu đó, có thể tham khảo thêm đặt vé Tết cho gia đình nếu đang có dự định này.

Đặt vé đoàn Tết không chỉ là cách tiết kiệm chi phí. Đó còn là cách để cả gia đình bắt đầu hành trình sum vầy một cách chỉn chu, an tâm và trọn vẹn hơn.

• Địa chỉ: 138 Đ. Nguyễn Thượng Hiền, Phường Hạnh Thông, Hồ Chí Minh
• Hotline hỗ trợ: Hotline: 1900 63 60 63
• Liên hệ Zalo để được hỗ trợ ngay lập tức: https://zalo.me/timchuyenbay